حقیقت عرفان و نتیجه سلوک: رؤیت ذل عبودیت

یکی از مراتب سلوک، مرتبه «علم» است و آن‌چنان است که به سلوک علمی و برهان فلسفی، ذلت عبودیت و عزت ربوبیت را ثابت نماید و این، یکی از لُباب معارف است که در علوم عالیه و حکمت متعالیه به‌وضوح پیوسته که جمیع دارِ تحقق و تمام دایره وجود، صرف ربط و فقر ‌محض است. عزت و ملک و سلطنت، مختص به ذات مقدس کبریاست و احدی را از حظوظ عزت و کبریا نصیبی نیست و ذل عبودیت و فقر در ناصیه هر یک ثبت و در حاق حقیقت آن‌ها ثابت است. حقیقت عرفان و شهود و نتیجه ریاضت و سلوک، رفع حجاب از وجه حقیقت و رؤیت ذل عبودیت و اصل فقر و تَدَلّی در خود و همه موجودات است. دعای منسوب به سید کائنات(صلی الله علیه و آله): اللهم ارنی الاشیا کما هی شاید اشاره به همین مقام باشد؛ یعنی خواهش مشاهده ذل عبودیت که مستلزم شهود عز ربوبیت است.

برگرفته از آداب‌الصلوه