معرفی کتاب «آسیب‌شناسی شبه جنبش‌های معنوی»

معرفی کتاب «آسیب‌شناسی شبه جنبش‌های معنوی»

این کتاب توسط حجه الاسلام مظاهری سیف نوشته شده است. کتاب توسط  انتشارات موسسه بهداشت معنوی منتشر شده است. این کتاب شامل دو بخش و نه فصل است که موضوعات آن عبارتند از: مفهوم شناسی، موضوع شناسی، گونه شناسی و نیز آسیب های گوناگون شبه جنبش ها از جمله آسیب اعتقادی، معنوی، فرهنگی و ...  است. این کتاب برای دانشجویان و افرادی که آغازگر مطالعات شبه جنبش‌های معنوی هستند، بسیار مناسب است و افرادی که با این سلسله مباحث آشنایی دارند و مشتاق بررسی مطالعات انتقادی در این زمینه هستند، می‌توانند بیشترین بهره را از کتاب ببرند. در اینجا گزارشی از کتاب به نقل از نویسنده آمده است.

 در بخش اول، فصل یکم: مفهوم شناسی تعاریف گوناگونی برای دین وجود دارد. از یک نظر می‌توانیم آنها را به دو دسته تقسیم کنیم: تعاریف استقرایی و تعاریف تحلیلی. شایع‌ترین تعریف استقرایی که مبتنی بر نمونه‌یابی می‌نامند. این است: ادیان عبارتند از یهودیت، مسیحیت، اسلام، آیین هندو، آیین بودا وآن سنت‌هایی که به نمونه یا نمونه‌هایی از این ادیان شباهت دارند. تعاریف تحلیلی، طیف بسیار متنوعی دارند؛ نظیر تعاریف مبتنی بر توحید؛ یعنی تعاریفی که نسبت به توحید و شرک عمومیت دارند؛ تعاریفی که تنها ابعاد اعتقادی را مدنظر می‌گیرد و تعاریفی که جنبه آیینی و مناسک دینی را نیز پوشش می‌دهند. در این میان با گزینش چهار تعریف از دین، طیفی از تعاریف حداکثری تا حداقلی را بررسی می‌کنیم. آنچه در این تحقیق به کار می‌آید، معنای اصطلاحی عرفان است. درباره عرفان هم مانند دین تعاریف حداقلی و حداکثری وجود دارد. معنویت واقعیتی است که همه آنها می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. مردم در زندگی خود ممکن است در سلامت معنوی باشند یا به آسیب‌ها و انحرافات معنوی دچار شوند. تعریفی که بر این سه گزاره استوار نباشد، توضیح ندهد؛ تعریف مناسبی برای معنویت نیست و نمی‌توانیم نتایج سازنده، تحول آفرین و سلامت بخش از آن بگیریم. در این تحقیق تعریفی ارائه شده است، مبتنی بر پیش فرض‌های گفته شده و توانمند برای سازمان‌دهی به یک دانش نوین و کارآمد باشد. معنویت استعداد روحی نامحدودی است که فقط در ارتباط با خالق هستی بخش شکوفا ‌شود و دو هسته بینشی و انگیزشی دارد. مفهوم جنبش معنای پویایی، حرکت، مشارکت، تاثیرگذاری و زندگی اجتماعی فعال داشتن را تداعی می‌کند و از سوی دیگر با مفاهیمی نظیر جامعه مدنی، دموکراسی و آزادی در ارتباط است. رایج‌ترین نوع فعالیت سیاسی غیر متعارف، جنبش‌های اجتماعی هستند. امروزه بخش عمده‌ای از شبه جنبش‌ها رویکرد معنوی دارند؛ زیرا کانون‌ها تفکر نظام لیبرال- سرمایه داری بحران معنویت را ریشه‌ای ترین نقطه ضعف خود ارزیابی کرده‌اند و معتقدند که بحران معنویت موجب پیدایش بحران‌های گوناگونی در جهان تحت سلطه نظام سرمایه‌داری شده است. در این شرایط شبه جنبش‌های معنوی به میان آمده‌اند تا چشم اندازی از آینده نظام لیبرال- سرمایه داری را همراه با تحولات مطلوب ارائه نمایند و رنج‌های کنونی را مثل درد دوران رشد، گذارا و با فرجی نیکو و دلپذیر معرفی کنند.

 در این کتاب در بخش دوم آمده که مهم ترین آسیب‌هایی که از سوی شبه جنبش‌های معنوی به افراد وارد می‌شود، آسیب‌های اعتقادی است. اعتقادات تکیه‌گاه محکمی هستند که با وجود آن افراد می‌توانند، در برابر سایر بحران‌ها ایستادگی کنند و آسیب‌های دیگر را بر طرف سازند؛ اما اگر به اعتقادات آسیب وارد شود، سایر آسیب‌ها نیز موثرتر و ماندگار خواهند شد. آسیب‌های اعتقادی به اساس باورهای فردا درباره خدا، وحی ومعاد مربوط می‌شود و به این ترتیب اساس اسلام و دین فرد به تزلزل کشیده می‌شود. حاصل جمع عقلاینت و معنویت، زدودن عقاید و عبادات از دین و واگذاردن معنویت به تجربه سیال، متحول و ناپایدار دینی است.

شبه جنبش‌های معنوی با همه کژتابی و ناکامی‌هایش در رابطه با حقیقت، این ویژگی را دارند که گوشه‌ای از استعداد فطری و نیاز معنوی را منعکس نموده‌اند؛ زیرا با اینکه مصادیق شایسته‌ای ارائه نمی‌کنند؛ اما جهت کشش معنوی آدمی را نشان می‌دهند. اشکالات اصلی شبه جنبش‌های معنوی برای پاسخ به نیاز معنوی انسان: نخست اینکه شناخت کامل و جامعی از این نیاز ندارند. دوم اینکه پاسخ مناسبی به این نیاز نمی‌دهند. نظام لیبرال-سرمایه‌داری با ایجاد این آسیب‌های بنیادین از طریق ترویج شبه جنبش‌های معنوی، می‌کوشد تا مردم را در وضعیت سلطه پذیری حفظ کند. مانع از توجه و تمایل آنها به معنویت حقیقی شود.

شبه جنبش‌های معنوی با رجوع به لایه‌های معنوی شکل‌گیری فرهنگ می‌کوشند تغییرات گسترده‌ای را در عرصه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی به وجود آوردند. این تغییرات که در نهایت برای هماهنگ کردن فرهنگ جهانی با ارزش‌ها و آرمان‌های نظام لیبرال-سرمایه داری صورت می‌گیرد، مردم را از معنویت حقیقی که متناسب با ساختار فطری است محروم کرده و آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی فراوانی را به بار آورده است.

در این راستا هر وسیله‌ای که بتواند ارزش‌ها، باورها، نگرش‌ها و گرایش‌های افراد جامعه هدف را تغییر دهد، در جنگ نرم به کار می‌آید. حاصل اینکه یکی از مهم‌ترین ابزارها در جنگ نرم شبه جنبش‌های معنوی هستند. آنها می‌توانند با ایجاد تغییراتی در فرهنگ دینی و سیاسی پشتوانه نظامی جمهوری اسلامی را دگرگون کنند. هم از این رو، برای حفظ نظام و پاسداری از کیان ملی لازم است روند رو به گسترش آنها در کشور مهار شود و با یک برنامه فرهنگی هوشمندانه مردم را برای مقابله با این جریان توانمند و نفوذناپذیر سازیم.

 در فضل نهم این کتاب آمده است که بعضی از جامعه‌شناسان و روان شناسان با توجه به اینکه نیاز انسان به معنویت را درک کرده‌اند و نسبت به معنویت حقیقی که ادیان معرفی می‌کنند شناخت یا اعتماد کافی ندارند، علی رغم مشاهده آسیب‌های شبه جنبش‌های معنوی، معتقد شده‌اند که راهی غیر از همین شبه جنبش‌های معنوی برای پاسخ به نیاز معنوی مردم وجود ندارد و تنها کاری که می‌توان انجام داد این است که برای کاهش آسیب‌های آنها تدبیر کنیم تا با کمترین آسیب نیاز معنوی جامعه را پاسخ دهند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مطالعات شبه جنبش‌های معنوی یک حوزه مطالعاتی بین رشته‌ای است که به جامعه‌شناسی دین، روان شناسی دین، الهیات، فلسفه دین، دین‌شناسی، ایدئولوژی‌های مدرن در علوم سیاسی، سیاست بین‌الملل، تئوری کوانتوم در فیزیک، ارتباط پیدا می‌کند.

دو عامل تعیین کننده آینده معنوی جهان را رقم خواهد زد: یکی حقیقت و دیگری تبلیغ. آینده معنوی جهان در گرو این است که کدامیک از طرفین این جبهه، معنویتی حقیقی‌تر و موافق با فطرت و نیاز درونی انسان ارائه می‌دهند؛ اما عامل اثرگذار دیگر بر وضعیت آینده، عرضه، تبلیغ و نشر پیام معنوی است که ممکن است در کوتاه مدت و میان مدت عامل تعیین کننده اول، یعنی حقیقت را تحت تاثیر قرار دهد. اگر فرض کنیم که معنویت انقلاب اسلامی از عامل حقیقت برخودار است، باید اعتراف کنیم که قدرت عرضه ممکن است آینده معنوی جهان را به سوی ارزش‌ها و بینش‌های موردنظر در معنویت لیبرال پیش ببرد.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

 

جدیدترین ها در این موضوع

آیه «وَ وَجَدَكَ عائِلاً فَأَغنى»، قطره ای از دریای فضائل بی نظیر حضرت ام المومنین خدیجه (سلام الله علیها)

آیه «وَ وَجَدَكَ عائِلاً فَأَغنى»، قطره ای از دریای فضائل بی نظیر حضرت ام المومنین خدیجه (سلام الله علیها)

بسیاری از مفسران شیعه و سنی در تفسیر آیه «وَ وَجَدَكَ عائِلاً فَأَغنى»، تصریح کرده اند بی نیازی رسول خدا (صلی الله علیه وآله) به واسطه اموالی بوده است که حضرت ام المومنین خدیجه (سلام الله علیها)، مجاهدانه و مخلصانه آن اموال را به پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله)، تقدیم فرمود. از این رو می توان آیه مذکور را در واقع، قطره ای از دریای فضائل بی نظیر حضرت ام المومنین خدیجه (سلام الله علیها) تلقی کرد.
پاسخ به سخنان خلاف اسلام مولوی محمد عثمان قلندرزهی امام جمعه مسجد الخلیل خاش

پاسخ به سخنان خلاف اسلام مولوی محمد عثمان قلندرزهی امام جمعه مسجد الخلیل خاش

سالیان متمادی است که مولوی محمدعثمان قلندرزهی، امام جمعه مسجد جامع الخلیل خاش، در خطبه‌های نماز جمعه یا در درس تفسیر خود یا در سخنرانی‌های خود که غالب آن‌ها در کانال رسمی دفتر او به‌صورت کلیپ یا صوت یا متن منعکس شده است، مباحثی در میان سخنرانی‌های خود مطرح می‌کند که پیامد آن چیزی جز تکفیر مسلمانان و مشرک دانستن آن‌ها و ترویج عقیده وهابیت تکفیری نیست.
دوستی با مؤمنان و دشمنی با دشمنان

دوستی با مؤمنان و دشمنی با دشمنان

این نوشتار قصد دارد بخشی از آیه ۲۹ سوره «فتح» را که درباره ویژگی های ممتاز رسول الله له و یاران واقعی ایشان نازل شده است تبیین کند
مجاهدان متحد، محبوبان خدا

مجاهدان متحد، محبوبان خدا

وحدت مجاهدان در راه خدا از دیدگاه آیات و روایات اهمیت بسزایی در اسلام دارد. وجود اختلاف ها و نزاع ها میان مجاهدان و جبهه مقاومت یکی از ترفندهای دشمنان اسلام است
مسئله فلسطين از دیدگاه مقام معظم رهبری

مسئله فلسطين از دیدگاه مقام معظم رهبری

امروزه مسئله فلسطین، مسئله اول جهان اسلام و بشر است که در کانون تحولات جدید قرار دارد؛ تحولاتی که آمریکا و صهیونیستها در تلاش برای تغییر تاریخ و رقم زدن وقایع عظیم هستند. آغاز این تحولات به عملیات طوفان الاقصی در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵) مهر ماه ١٤٠٢) بر می گردد؛ زمانی که جنبش حماس حمله های خود به پایگاههای اسرائیلی را آغاز کرد.

پر بازدیدترین ها

بررسی مبانی قرآنی و روایی حمایت از مظلومان

بررسی مبانی قرآنی و روایی حمایت از مظلومان

ملاحظه تأکید سنت و روایات متعدد در باب حمایت از مظلومان، از خداوند متعال، پیامبر (صلی الله علیه وآله)، اهل بیت (علیهم السلام) و فقهای شیعه، نشان از اهمیت این مساله در منظومه اسلام و یکی از مسائل پر اهمیت در دین اسلام شمرده می شود. طبق مبانی قرانی و روایی اسلام همه مظلومان جهان، مورد حمایت هستند. دین، مذهب، رنگ، نژاد، جغرافیا، جنست و مانند آنها موجب ترک حمایت و دفاع از مظلومان نمی گردد. از آنجایی که برای برخی، شبهه و سوال است که چه نیازی به حمایت مستضعفین عالم است؟ و به چه دلیل نظام اسلامی به دیگر ملت های مستضعف در مقابل مستکبران حمایت می کند؟ لذا در این نوشتار بررسی می شود آیا حمایت از مظلومان طبق مبانی آیات و روایات است یا نه؟ با تحقیقاتی که انجام شده بدست می آید: آیات و روایات متعددی از اهل بیت (علیهم السلام) دلالت بر حمایت از مستضعفین و مظلومان جهان، دارد تا جایی که بسیاری از فقهای شیعه حمایت از مظلومان را در مقابل ظالم واجب شمردند.
بررسی مفاهیم مشترک احادیث شیعه و سنی در مقوله استکبارستیزی

بررسی مفاهیم مشترک احادیث شیعه و سنی در مقوله استکبارستیزی

ملاحظه تأکید سنت و روایات متعدد در مقوله استکبار ستیزی و ظلم ستیزی، از پیامبر (صلی الله علیه وآله)، اهل بیت (علیهم السلام)، نشان از اهمیت این مساله در منظومه اسلام و یکی از مسائل پر اهمیت در دین اسلام شمرده می شود. طبق مبانی قرانی و روایی اسلام همه مسلمانان باید استکبار ستیزی و ظلم ستیزی و حمایت از مظلومان را جزو برنامه خودشان قرار بدهند. از آنجایی که برای برخی، شبهه و سوال است که چرا باید از مستکبرین عالم بیزاری جست و در مقابل آنها باید قیام شود؟ و به چه دلیل نظام اسلامی باید در مقابل مستکبرین و زورگویان بایستد و از ملت های مستضعف در مقابل مستکبران حمایت کند؟ لذا در این جستار بررسی می شود آیا احادیث شیعه واهل سنت دلالت بر استکبار ستیزی و ظلم ستیزی دارد یا نه؟ با تحقیقاتی که انجام شده بدست می آید: روایات متعددی از رسول الله (صلی الله علیه وآله) و اهل بیت (علیهم السلام) در منابع شیع و اهل سنت وارد شده است که مسلمانان باید در مقابل ظالم و مستکبر سکوت نکنند و به آنها کمک داده نشود و اسلام بر هر آیین و مکتبی برتری دارد.
بررسی تولد امام علی (علیه السلام) در کعبه از نگاه علمای شیعه و اهل سنت

بررسی تولد امام علی (علیه السلام) در کعبه از نگاه علمای شیعه و اهل سنت

یکی از شبهاتی که امروزه وهابی ها مطرح می کنند این است که امام علی (علیه السلام) در کعبه متولد نشده است و این تولد امام (علیه السلام) در کعبه فضیلتی برای امام (علیه السلام) شمرده نمی شود در حالی که با مراجعه با کتب علمای شیعه و اهل سنت دانسته می شود که علمای شیعه و بسیاری از علمای اهل سنت قائل هستند که امام علی (علیه السلام) در کعبه متولد شده است و این جزو مناقب و فضائل حضرت (علیه السلام) شمرده می شود. از باب نمونه به چند مورد از اقوال کلام علمای شیعه و اهل سنت اشاره می گردد.
هم‌افزایی در گفتار و سیره امام علی (علیه السلام)

هم‌افزایی در گفتار و سیره امام علی (علیه السلام)

ملاحظه تأکید هم افزایی و وحدت از نگاه آیات و روایات پیامبر (صلی الله علیه وآله) و اهل بیت (علیهم السلام) و حکومت علوی، نشان از اهمیت این مساله در منظومه اسلام و یکی از مسائل پر اهمیت در دین اسلام شمرده می شود. امام علی(علیه السلام) وحدت اسلامی را از نعمتهای الهی می‌داند و با وجود این که بعد از پیامبر (صلی الله علیه وآله) اختلافاتی رخ داده است ولی امیر مومنان (علیه السلام) تمام تلاش خودش را کردند که جامعه اسلامی در مقابل دشمنان خارجی و داخلی دچار تشتت و اختلاف نگردد و از این طریق بتوانند بر جامعه اسلامی حکومت و ولایت داشته باشند. در این نوشتار با زوایای مختلف به بررسی مساله هم افزایی در گفتار و سیره امام علی(علیه السلام) پرداخته شد و با تحقیقاتی که انجام شده بدست می آید که قران، رسول الله (صلی الله علیه وآله)، امامت و ولایت، اهل بیت (علیهم السلام)، رهبر و حاکم جامعه اسلامی، دین اسلام و رعایت حقوق مردم جزو مهمترین محور هم گرایی مسلمانان، از نگاه امام علی (علیه السلام) است. عواملی همچون «شیطان، خبث سریره، بد خلقی، رای و حکم بدون استناد به قران و سنت» به عنوان محور اختلاف در کلام امام علی (علیه السلام) بیان شد.
نشانه‌هاي ظهور حضرت مهدی علیه السلام در صحاح سته

نشانه‌هاي ظهور حضرت مهدی علیه السلام در صحاح سته

در صحاح سته از مهمترین منابع روایی اهل سنت بشمار می رود، در خصوص نشانه های ظهور حضرت مهدی علیه السلام، روایات فراوانی از پیامبر صلی الله علیه وآله و صحابه نقل شده است. هر چند در بین اهل سنت از آن به اشراط الساعه (نشانه های آخر الزمان) از آن یاد می شود ولی این منافاتی با نشانه های ظهور حضرت مهدی علیه السلام ندارد و گاها یکی می باشد زیرا بیشتر این روایات در خصوص مباحث مربوط به حضرت مهدی علیه السلام نقل شده است. این چیزی است که بزرگان اهل سنت نیز به آن اشاره کرده اند. از جمله نشانه های ظهور، پر شدن زمین از ظلم و جور و فتنه و کشتار می باشد. که در روایات زیاد به آن در صحاح سته اشاره شده است. همچنین خروج سفیانی و خسف بیداء می باشد که از نشانه های قبل از ظهور حضرت مهدی علیه السلام ذکر شده است.
Powered by TayaCMS