چیستی، چرایی و ضرورت سواد رسانه‌ای برای مبلغان

چیستی، چرایی و ضرورت سواد رسانه‌ای برای مبلغان

فاطمه دستوار * / حسین حاجی پور **

 

زندگي بشر در دنياي معاصر، محصور رسانه‌ها واقع شده كه به‌عنوان مهم‌ترین ابزار انتقال، به‌طور مداوم ساختار وجودي مخاطبان را هدف قرار داده‌اند؛ در این راستا با توجه به جنگ نرم، مبلغان ديني ناگزيرند جهت نشر معارف اسلامي به سواد ‌رسانه‌ای مجهز شوند. سواد ‌رسانه‌ای، گونه‌ای از آگاهي و مهارت‌اندوزی در عرصه رسانه است كه شخص قدرت پيدا می‌کند در هياهوي پیام‌های متعدد صادق و كاذب، حقيقت را از واقعیت‌های پوشالي تشخيص دهد. پژوهش حاضر، ضمن پرداختن به چيستي مسئله، درصدد است تا ضرورت بصيرت رسانه‌ای را بر اساس تعمق در آموزه‌های ديني، تحليل نمايد؛ به‌عنوان نمونه، قرآن بر تبيین و تحقيق در نشر خبر توسط فاسق تصريح می‌کند كه تحليل و تفسير آن، رهيافت بصيرت در برخورد با رسانه‌های متعدد امروزي را در پي دارد. همچنین با تحليل آياتي كه دامن زدن به شايعات و پذيرش بدون مبناي اطلاعات را نشانه ضعف ايمان معرفي کرده‌اند يا احتياط و عدم تبعيت را درجایی كه علم و يقين نيست، فراروي مخاطبان قرار داده‌اند و يا سنجش رسول و اولي‌الامر را براي در امان ماندن از شبهات و رسيدن به بصيرت امر فرموده‌اند، ضرورت بصيرت رسانه‌ای براي مبلغان فهم می‌شود. طبق روايات نيز هر انساني موظف است عالم به زمان خويشتن باشد تا در دام شبهات اسير نشود كه ضرورت اصل فوق بر مبلغان ديني دوچندان است. ضرورت مسئله با استناد به سخنان مقام معظم رهبري نيز مورد تشريح واقع شده است.

واژگان كليدي: سواد ‌رسانه‌ای، تبليغ ديني، جنگ نرم، مبلغان، رسانه.

 پی‌نوشت‌ها

* پژوهشگر معارف اسلامي.

** دانشجوي دكتراي اخلاق اسلامي دانشگاه قرآن و حديث.

برای دانلود متن کامل این مقاله به پیوست مراجعه نموده یا اینجا کلیک نمایید.



ما، ولماذا، وضرورة محو الأمية الإعلامية للمبلّغين

فاطمه دستوار* / حسين حاجي بور **

 

إن الحياة الإنسانية في العالم المعاصر محاطة بوسائط الإعلام باعتبارها أهم وسيلة انتقال، التي استهدفت باستمرار البنية الوجودية للجمهور، ومع لحاظ الحرب الناعمة يتعين على المبلغين الدينيين تزويد محو الأمية الإعلامية لنشر المعارف الإسلامية.

إن محو الأمية الإعلامية هو شكل من أشكال المعرفة والمهارات في مجال الإعلام الذي يجد فيه الشخص القدرة على التعرف على الحقيقة من الوقائع الوهمية في ضجة الرسائل الصادقة والخاطئة. ويهدف البحث الحالي، أثناء تناوله لهذه المسألة، إلى تحليل ضرورة محو الأمية الإعلامية استنادا إلى التعاليم الدينية. وعلى سبيل المثال؛ القرآن يصرّح بوجوب التبيّن والتحقيق عند مجيء الفاسق بخبر، وتفسير ذلك هو التعامل بالبصيرة مع وسائل الإعلام المعاصر. وكذلك في تحليل الآيات القائلة بأن تصديق الإشاعات وقبولها من دون معرفة مصدرها هو علامة ضعف الإيمان، وأمرنا بالاحتياط وعدم الإتباع فيما لا علم ولا يقين لنا به، وكذلك أيضا أمر باتخاذ الرسول وأولي الأمر ميزاناً للصيانة عن الشبهات والوصول إلى مرحلة البصيرة، فيُفهم من ذلك ضرورة تحصيل البصيرة الإعلامية للمبلّغين.

ففي هذا البحث إضافة إلى تحليل ضرورة محو الأمية الإعلامية في التعاليم الدينية، تمّ إدخال بعض المعايير الدينية للتمييز بين وسائل الإعلام الصحيحة من الباطل وتمييز الرسالة الصحيحة عن الخطأ، مثل عدم إثارة الاشمئزاز للمؤمنين والحفاظ على وحدة المسلمين أو عدم الاختلاف بين المؤمنين.

الكلمات المفتاحية: محو الأمية الإعلامية، التبليغ الديني، الحرب الناعمة، المبلغين، الإعلام

 

 

* . محقق في المعارف الإسلامية

**. طالب دكتوراه في جامعة القرآن والحديث، وأستاذ في جامعة قم.

 

 

The necessity of media literacy for missionaries

Hossein Hajipour */ Fatemeh Dastwar**

 

Human life in the contemporary world is surrounded by the media, which, as the most important means of transmission, have consistently targeted the existential structure of the audience. Due to the soft war, religious missionaries will have to equip with media literacy to spread Islamic education. Media literacy is a form of knowledge and skills in the field of the media that a person finds power to recognize the truth from non-real and honest and false messages. The current research, while addressing the issue, aims to analyze the necessity of media literacy based on religious teachings. As an example the Qur'an emphasizes that if you have received news, you should investigate and do not accept it a hurry. Also, by analyzing the verses shows rumors without the basis of information as a sign of the weakness of faith, or also verses about precaution to the place where not the science and certainty, or divine command to the Prophet in order to avoid doubts and reach insight, the necessity of media insight for missionaries is understood. In addition to analyzing the necessity of media literacy in religious teachings, some religious criteria have been introduced in this research in order to distinguish valid media from invalid and to distinguish the right message from the wrong one. For an instance not disgusting the believers and preserving the unity of Muslims or non-differences among believers, are some of these criteria.

Key words: media literacy, religious preaching, soft warfare, missionaries, media.

 

 

* . Ph.D. student at Quran and Hadith University; Lecturer in Qom University.

** . Islamic researcher.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

 

جدیدترین ها در این موضوع

ماهواره و تربیت با رویکرد آگاهی‌بخشی

ماهواره و تربیت با رویکرد آگاهی‌بخشی

چیزی که در حوزه جنگ نرم به‌عنوان ابزارآلات فرهنگی بیشتر استفاده می‌شود؛ بحث سینما، مطبوعات، نرم‌افزارهای مبتنی بر تلفن همراه مانند همین واتس‌آپ، وایبر، تانگو، لاین و... است.
چیستی، چرایی و چگونگی تربیت تبلیغی

چیستی، چرایی و چگونگی تربیت تبلیغی

معنایی که از عبارت تربیت تبلیغی به ذهن متبادر می‌شود، این است که یک مبلغ باید به‌گونه‌ای تبلیغ کند که حاصل آن، تحقق امر تربیت در وجود متربی باشد. پس اگر تبلیغات به‌گونه‌ای انجام شود که این مهم میسر نگردد، نمی‌توان گفت که «تربیت تبلیغی» صورت گرفته است، بلکه می‌توان گفت که «آموزش تبلیغی» انجام شده است.
سرمقاله

سرمقاله

«تربیت تبلیغی» واژه‌ای متشکل از دو کلمه تبلیغ و تربیت است که با ورود فصلنامه تربیت تبلیغی به عرصه نشریات تخصصی، بر سر زبان‌ها و محافل علمی افتاد؛ اما به‌راستی از نظر مفهوم شناسی این واژه به چه معناست؟ به عبارتی اگر این واژه، ترکیبی از دو کلمه تبلیغ و تربیت است، منظور از تبلیغ کدام نوع از تبلیغ و منظور از تربیت چه نوع تربیتی است؟
صفات و ویژگی‌های تربیتی مبلغان از منظر قرآن کریم

صفات و ویژگی‌های تربیتی مبلغان از منظر قرآن کریم

تبليغ در قرآن به بلاغ، بيان، تبيين آمده و بیان‌ شده که يكي از وظايف مقدس و مهم انبياء، علماء، متفكران، دانايان و مصلحان است. با این زمینه، سؤال اساسی این خواهد بود که مبلغان برای چنین رسالت و وظیفه‌ مهمی باید دارای چه صفات و ویژگی‌هایی باشند؟
روش سلبی به مثابه روش فطری در تبلیغ دینی

روش سلبی به مثابه روش فطری در تبلیغ دینی

هدف این مقاله، بررسی ویژگی‌های روش تبلیغ «سلبی» و«پرهیزی» با تکیه بر مفاهیم قرآنی «تزکیه» و« ذکر»، و مقایسه آن با روش‌های «تجویزی» و «تحمیلی» در تبلیغ دینی است. با مقایسه همانندی‌ها و ناهمانندی های این دو روش (سلبی و فطری، در برابر تجویزی و ایجابی) مشخص می‌شود که در رویکرد سلبی، مبلغان به جای «دین‌دهی» از بیرون، باید تلاش کنند تا مخاطبان با مداخله و مکاشفه خود بر مبنای اصل «دین‌یابی» از درون، پی به ارزش‌های دینی ببرند.

پر بازدیدترین ها

صفات و ویژگی‌های تربیتی مبلغان از منظر قرآن کریم

صفات و ویژگی‌های تربیتی مبلغان از منظر قرآن کریم

تبليغ در قرآن به بلاغ، بيان، تبيين آمده و بیان‌ شده که يكي از وظايف مقدس و مهم انبياء، علماء، متفكران، دانايان و مصلحان است. با این زمینه، سؤال اساسی این خواهد بود که مبلغان برای چنین رسالت و وظیفه‌ مهمی باید دارای چه صفات و ویژگی‌هایی باشند؟
روش سلبی به مثابه روش فطری در تبلیغ دینی

روش سلبی به مثابه روش فطری در تبلیغ دینی

هدف این مقاله، بررسی ویژگی‌های روش تبلیغ «سلبی» و«پرهیزی» با تکیه بر مفاهیم قرآنی «تزکیه» و« ذکر»، و مقایسه آن با روش‌های «تجویزی» و «تحمیلی» در تبلیغ دینی است. با مقایسه همانندی‌ها و ناهمانندی های این دو روش (سلبی و فطری، در برابر تجویزی و ایجابی) مشخص می‌شود که در رویکرد سلبی، مبلغان به جای «دین‌دهی» از بیرون، باید تلاش کنند تا مخاطبان با مداخله و مکاشفه خود بر مبنای اصل «دین‌یابی» از درون، پی به ارزش‌های دینی ببرند.
سرمقاله

سرمقاله

«تربیت تبلیغی» واژه‌ای متشکل از دو کلمه تبلیغ و تربیت است که با ورود فصلنامه تربیت تبلیغی به عرصه نشریات تخصصی، بر سر زبان‌ها و محافل علمی افتاد؛ اما به‌راستی از نظر مفهوم شناسی این واژه به چه معناست؟ به عبارتی اگر این واژه، ترکیبی از دو کلمه تبلیغ و تربیت است، منظور از تبلیغ کدام نوع از تبلیغ و منظور از تربیت چه نوع تربیتی است؟
ضرورت و قلمرو «فقه‌ فرزندپروری» در تربیت دینی

ضرورت و قلمرو «فقه‌ فرزندپروری» در تربیت دینی

فرزندپروری از ابتدای خلقت مورد ابتلای والدین بوده و سبک‌های آن نیز در دهه‌های اخیر مورد توجه‌ی علومِ رفتاری قرار گرفته است. فرزندپروری فقهی و ابتناء سبکی از فرزندپروری بر احکامِ فقهی، ایده‌ای است که نوشتار پیش‌رو به دنبالِ تبیینِ ضرورت و قلمرو آن است
کارکردهای اخلاقی، اجتماعی و تربیتی علم از دیدگاه حضرت علی(ع) و راهکارهای کاربردی آموزش علوم در ایران

کارکردهای اخلاقی، اجتماعی و تربیتی علم از دیدگاه حضرت علی(ع) و راهکارهای کاربردی آموزش علوم در ایران

این مقاله به بررسی کارکردهای علم از منظر حضرت علی(ع)و ارائه اصولی برای آموزش علوم در ایران می‌پردازد. به همین منظور، نخست کارکردهای علم بر مبنای سخنان علی(ع)در مواردی مانند کارکردهای شخصیتی و روانی، کارکردهای اخلاقی علم، کارکردهای معنوی علم و کارکردهای اجتماعی علم مورد بررسی قرار گرفته است.
Powered by TayaCMS