خشوع؛ سرآمد همه عبادت‌های سالک

خشوع؛ سرآمد همه عبادت‌های سالک

یکی از اموری که از برای سالک در جمیع عبادات به‌ویژه نماز که سرآمد همة عبادات است و مقام جامعیّت دارد لازم است، خشوع است؛ حقیقت آن عبارت است از خضوع  تامّ ممزوج با حبّ یا خوف؛ و آن از ادراک عظمت، سطوت، هیبت جمال و جلال حاصل شود؛ و همچنین از ادراک عظمت، سطوت، هیبت جمال و جلال آن حاصل شود؛ تفصیل این اجمال آن است که قلوب اهل سلوک به حسب جبلّت و فطرت مختلف است:

پار‌ه‌ای از قلوب عشقی و از مظاهر جمالند و به حسب فطرت متوجّه جمال مجبوب هستند؛ و چون در سلوک ادراک ظلّ جمیل یا مشاهدة اصل جمال کنند، عظمت مختفیه در سرّ جمال آنها را محو کند و از خود بی‌خود نماید. چون در هر جمالی، جلالی مختلف و در هر جلالی، جمالی مستور است، چنانچه اشاره به این ممکن است فرموده باشد که حضرت مولی العارفین و امیر‌المؤمنین و السالکین صلوات الله علیه و علی آله اجمعین، آنجا که فرماید: سبحان من اتسعت رحمته لاولیائه فی شدة نقمة و اشتدت نقمته لاعدائه فی سعة رحمته، [1] پس، هیبت، عظمت و سطوت جمال آنها را فرو گیرد و حالت خشوع در مقابل جمال محبوب برای آنها دست دهد، و این حالت در اوائل امر موجب تزلزل قلب و اضطراب شود؛ پس از تمکین حالت انس رخ دهد و وحشت و اضطراب حاصل از عظمت و سطوت مبدّل به أنس و سکینه شود و حالت طمأنینه دست دهد؛ چنانچه حالت قلب خلیل الرحمن علیه السلام چنین بوده است.

و پاره‌ای از قلوب خوفی و از مظاهر جلالند. آنها همیشه ادراک عظمت و کبریا و جلال کنند و خشوع آنها خوفی باشد؛ و تجلّیات اسماء قهریّه و جلالیّه بر قلوب آنها شود؛ چنانچه حضرت یحیی علی نبیّنا و آله و علیه السلام چنین بوده است؛ پس، خشوع گاهی ممزوج با حبّ است و گاهی ممزوج با خوف و وحشت است، گرچه در هر حبّی، وحشتی و در هر خوفی، حبّی است.

 

[1] ـ «منزه است کسی که عذاب و نقمتش شدید است و در همان حال رحمت او دوستانش را فرا گرفته؛ و با آنکه دایرة رحمتش فراگیر است، عذاب و نقمتش برای دشمنان شدّت گرفته است» نهج البلاغه، فیض الاسلام، ص 215، خطبة 89.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

پر بازدیدترین ها

توصيه‌ى یازده‌گانه از آیت‌الله عبدالكريم حق‌شناس

توصيه‌ى یازده‌گانه از آیت‌الله عبدالكريم حق‌شناس

اولین مرحله از سفر الى‌الله سحرخيزى است. آب حيات درون تاريكى شب به‌دست مى‌آيد. شيطان سعى فراوانى دارد كه ما را از سحرخيزى باز دارد...
سراج سالکان

سراج سالکان

Powered by TayaCMS