توصيه‌هاى سیزده‌گانه‌ سلوکی از آیت‌الله ميرزا محمد تهرانى

توصيه‌هاى سیزده‌گانه‌ سلوکی از آیت‌الله ميرزا محمد تهرانى

آیت‌الله ميرزا محمد تهرانی كه از عالمان قدسى همچون ملاحسينقلى همدانى بهره‌مند گشته بود و در عمل به مواعظ آنان همت بلندى داشت. خود نيز همواره به بيان نكته‌های اخلاقى آموزنده مى‌پرداخت. برای نمونه، در اجازه روايتى كه براى آيت‌الله مرعشى نجفى و فرزندشان حجت‌الاسلام سيدمحمود مرعشى صادر كرده است، مى‌نويسند: به توصيه‌هاى سودمندى كه برخى مشايخ به آن نكته‌ها سفارش کرده‌اند، اشاره مى‌كنم؛ كه برخى از آن موارد به شرح زير است:

  1. تقوا و مراقبت خداى عزوجل در پنهان و آشكار؛
  2. اعراض از دنيا و زخارف آن و اجتناب از رياست، كه حديثى شريف در اين‌باره مى‌فرمايد: «ملعون ملعون ملعون من حدث نفسه بالرياسة» پس در صورتى كه تعلق به چنين امرى يا احتمال چنين لعنى شديد را در بر داشته باشد، دليلى نمى‌ماند كه انسان بى‌دليل متصدى آن شود. البته شكى نيست اين حديث شريف، در مورد كسى است كه در اين امر خطير، دنيا و خوشي‌هاى آن را قصد كرده باشد.
  3. دورى از مصاحبت كسانى كه مراقبت از نفس ندارند. كه در اين‌باره از امام معصوم (ع) روايت شده كه فرموده‌اند: «جالسوا من يذكركم الله رؤيته و يرغّبكم فى الآخرة عمله و يزيدكم فى عملكم منطقه».
  4. قراردادن اوقات مناسبى براى عبادت؛ نبايد سخن بعضى كه مى‌گويند: «در هنگام كار، بهتر است به انجام اقلّ واجبات اكتفا شود» مانع اين عمل خير گردد؛ زيرا اين سخن از بزرگترين حيله‌هاى شيطان است؛ چرا كه «يقين» فقط با مداومت بر عبادات حاصل مى‌شود، چنانچه علامه مجلسى (ره) در بعضى از كتب كلاميه‌اش به اين نكته تصريح مى‌نمايد.
  5. محافظت بر نماز اول وقت، كه روايت شده عزرائيل (ع) به كسى كه نماز اول وقتش را محافظت نموده باشد - در هنگام مرگ - كلمه اخلاص را تلقين مى‌نمايد.
  6. تلاوت قرآن كريم با خشوع، خضوع، آرامش و تأمل؛ تا اينكه انسان هم‌پيمان با قرآن بوده و در هنگامى كه به ملائكه نكير و منكر جواب مى‌دهد: قرآن كتابم است، اين سخن از سر صدق باشد.
  7. تكرار در تلاوت آياتى كه در آنها بشارت يا انذار، يا عقاب و ثواب و يا بهشت و جهنم ذكر شده است؛ كه استاد بزرگوار ما مولى حسينقلى همدانى در اين‌باره مى‌فرمايد: «اگر وقتت به حدى وسيع است كه مى‌توانى هر آيه را صد مرتبه، بلكه دويست مرتبه تكرار كنى تكرار كن، كه در اين صورت آن آيه شريفه در قلبت جاى مى‌گيرد و آن‌را آنگونه در قلبت مى‌يابى كه گويا بر قلبت نازل شده است».
  8. مداومت در خواندن دعاهايى كه سينه به سينه از طرف ائمّه معصومين (ع) روايت شده است، به‌خصوص صحيفه سجاديه، زبور آل محمد (ع) و به‌ویژه دعاى مكارم الاخلاق آن كه همه مكارم اخلاق را در بر دارد و همچنين دعاى نودبه.
  9. ممارست و تداوم در مطالعه روايات رسول گرامى اسلام (ص) و ائمه طاهرين (ع) كه تمام هدايت در تمسّك به آثار آنان و كسب فيض از نور وجودشان است.
  10. قراردادن وقتى براى محاسبه نفس، كه رواياتى بر اين امر تأكيد فراوان دار. مانند اين روايت كه امام (ع) مى‌فرمايد: «حاسبوا قبل ان تحاسبوا». و همچنين اين روايت: «حاسب نفسك حسبة الشريك شريكه» و استاد مولى حسينقلى همدانى ما را به آن سفارش مى‌كند و مى‌فرمايد: «شب‌ها هنگام خواب، محاسبه نفس داشته باشيد.» و اولياء خدا در محاسبه نفس مواظبت‌هاى شديدى داشته‌اند. در اين‌باره عالم جليل‌القدر سيدمحمد كاظمى از سيد حيدر كه از شاگردان بارز آيت‌الله ميرزا محمدحسن شيرازى و از اصحاب شيخ جعفر كاشف‌الغطاء است، خاطره‌اى درباره محاسبه شيخ جعفر كاشف‌الغطاء نقل مى‌كند: «در يكى از سفرهايش كه همراهش بوديم، شب تاريكى را مى‌گذرانديم، او را ديديم كه به كنارى رفت و به روى زمين دراز كشيد، او كه خود را مانند مرده‌اى در گور قرار داده بود شروع به محاسبه نفسش نمود، وى خودش را خطاب قرار داده و مى‌گفت: يا جعفر! يا جعفر! و همه كارهايى كه در طول روز از او سر زده بود و همچنين حقوقى كه به ذمّه‌اش آمده بود و طريقه وصول آنها را يكى يكى مى‌شمرد، تا اينكه محاسبه به پايان رسيد ...».
  11. نماز شب به مقدار وسع و توان؛ كه در وصاياى رسول خدا (ص) به اميرمؤمنان (ع) آمده است كه آن حضرت (ص) فرمودند: «عليك بصلاة الليل» و اين جمله را سه مرتبه تكرار نمودند.
  12. زياد به ياد مرگ ‌بودن و زياد به زيارت قبور رفتن و عبرت‌گرفتن از آنها؛ كه در روايت آمده است: «انّ اكيس المؤمنين اكثرهم ذكراً للموت».
  13. طولانى‌نمودن سجده در ساعت‌های شبانه روز، كه انجام اين كار توسط ائمه طاهرين (ع) خود عامل مهمى در ترغيب انسان به این مسئله است.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

 

جدیدترین ها در این موضوع

جايگاه انسان كامل در نظام هستي از منظر عرفا

جايگاه انسان كامل در نظام هستي از منظر عرفا

اين نوشتار با روش توصيفي-تحليلي به جايگاه انسان كامل در نظام هستي ا ز منظر عارفان مسلمان پرداخته است. از منظر آنان انسان كامل، خليفه حق‌تعالي، قطب عالم امكان و واسطه دريافت فيض از حق‌تعالي است. به عقيده بسياري از عرفا، انسان كامل به منزله روح عالم هستي مي‌ماند؛ همان‌گونه که روح امور بدن را تدبير مي‌كند، انسان كامل هم امور عالم را تدبير مي‌نمايد؛ گرچه به لحاظ بشري خود وي توجه نداشته باشد. هرگاه انسان كامل از عالم دنيا به عالم آخرت منتقل شود، خزائن الهي نيز به آن عالم منتقل خواهند شد، بساط عالم ماده جمع خواهد شد و رستاخيز قيام خواهد كرد. اين باور اهل تصوف، با عقايد شيعي، بسيار هماهنگ است؛ زيرا روايات شيعي نيز در اين معنا، صراحت دارد كه هرگاه حجت خدا از روي زمين ارتحال يابد، زمين متلاشي خواهد شد؛ ويژگي‌هاي كه از زبان اهل تصوف براي اهليبت بيان شده است، حاكي از اين مطلب است كه از منظر آنان انسان كامل، منطبق بر اهلبيت (ع) مي‌شود.
حقيقت متعالي و تعينات آن

حقيقت متعالي و تعينات آن

حقيقت متعالي، حقيقتي است كه از هر قيدي رها است؛ از اين حقيقت به غيب الغيوب و هويت مطلقه و وجود من حيث هو هو، نيز تعبير كرده‌اند. اين حقيقت در مرتبه اطلاق هيچ حكمي را نمي‌پذيرد، به همه موجودات نسبت يكسان دارد؛ اما از لازمه آن، علم به ذات و شعور به كمال ذاتي و اسمائي است. علم به ذات موجب، افتادن بي‌تعين در دام تعين مي‌شود.
جایگاه عقل در نظام سلوکی عرفا

جایگاه عقل در نظام سلوکی عرفا

عقل در نظام سلوکی عرفا، دارای دو جایگاه مجزا است. عقل در مراحل ابتدایی سلوک هدایتگر، راهگشا و روشنگر است؛ اما در مراحل عالی‌تر سلوکشان هدایتگری و راهبری از عقلانیت و تعقل جدا می‌شود؛ در این راستا باید توجه داشت که منزلت عقل نفی نمی‌شود، بلکه عقلانیت در صیرورت وجودی عارف به امری فراعقلی و نه غیرعقلی تبدّل و تحول می‌یابد. متاسفانه نزد برخی راهروان طریق سلوک این امر به مثابه ضد عقلی بودن تعالیم عرفانی تلقی می‌شود، حال آن‌که میان امر فراعقلی و امر غیر عقلی تفاوت و تمایز معناداری است که می بایست مورد توجه و تأمل عرفان پژوهان و سالکان راه قرار گیرد؛ در این مقاله ضمن پرداختن به مفهوم انسان‌شناختی و وجودشناختی مفهوم عقل، به تفاوت و تمایز میان این دو ساحت اشاره و لوازم معرفت شناختی آن استخراج خواهد شد.
الگو رویش اعتقادی افراد و جریانات از منظر قرآن کریم

الگو رویش اعتقادی افراد و جریانات از منظر قرآن کریم

قرآن کریم با استفاده از آیات خویش انسان را به‌سوی کمال سوق می‌دهد؛ پس باید بر طبق این فرمان‌ها روند زندگی را در مسیر رویش قرارداد. با بررسی و تحلیل الگوی رویش می‌توان اصلی‌ترین نقش را در خود فرد و آن جامعه جستجو کرد که ایمان را در درون خویش حس نمودند و فطرتشان علی‌رغم، القائات منفی افراد دیگر، ایشان را به این مسیر نزدیک نمودند، مانند همسر فرعون که با توجه به محیطی دور از معنویات، به دیندار شد...

پر بازدیدترین ها

رشد معنوی انسان از منظر قرآن و حدیث

رشد معنوی انسان از منظر قرآن و حدیث

این پژوهش نشان می‌دهد که ایجاد رابطه درست بین فرد و مسائل خود، ایجاد رابطه درست بین فرد و دیگران و ایجاد رابطه با خدا و کسب آرامش در پرتو آن از آثار رشد معنوی است؛ همچنین، تفکر، ایمان، انجام خوبی و ترک زشتی از علل رشد معنوی و جهل، کفرورزی و پیروی از شهویات از موانع رشد معنوی است.
آسیب‌ها و تهدیدهای اختلافات مذهبی در جهان اسلام

آسیب‌ها و تهدیدهای اختلافات مذهبی در جهان اسلام

مقاله حاضر ضمن بررسی فلسفه تفاوت‌ها و تنوع‌های میان انسان‌ها، تنوع و اختلاف از دیدگاه اسلام و انواع اختلافات مذهبی را تبیین و سپس به عوامل پیدایش اختلاف و تفرقه مذاهب را به لحاظ درونی و بیرونی پرداخته و نتایج و آثار ناشی از آن را بیان می‌کند...
سنخ‌شناسی عشق در اندیشه‌ی مولوی و کریشنا مورتی

سنخ‌شناسی عشق در اندیشه‌ی مولوی و کریشنا مورتی

عشق در عرفان مولوي و کریشنامورتی اهميت والايي دارد؛ مولوی و کریشنا ویژگی‏‌هایی را برای عشق شمرده‏‌اند...
جهانی شدن، دین و چالش های دینی

جهانی شدن، دین و چالش های دینی

رابطه ی بین دین و جهانی شدن به چه نحو است؟ مذهب چگونه در چشم انداز جهان گرایانه جای می گیرد؟ آیا جهانی شدن ...
Powered by TayaCMS