معرفی نيم نگاهي به معنويت در آيين يوگا

نویسنده کتاب نيم نگاهي به معنويت در آيين يوگا، حمزه شريفي دوست است. این کتاب توسط موسسه فرهنگي بهداشت معنوي – عصر آگاهي منتشر شده است.عناوین این کتاب شامل تاریحچه، یوگا در ایران، ماهیت یوگا و مراحل آن، اصطلاحات و مبانی یوگا( کندالینی، چاکراها و نادی‌ها).تامل و نقد. در تاریخچه این کتاب آمده است: يوگا يا به عبارت فارسي «جوک» که از طرفي به عنوان ورزش و از طرفي ديگر به عنوان راه حقيقت مورد توجه است؛ در کشورها نوظهور مي­باشد؛ اما به اعتقاد هندوها سابقه­ طولاني 2000 ساله دارد. امروزه يوگا، در مناطق مختلفي از جهان آموزش داده مي­شود. مهم­ترين کشوري که يوگا در آن جايگاهي ويژه دارد، کشور هند است؛ به گونه­اي که مراکز آموزش يوگاي بيجاي هندي از سوي دولت بعنوان دانشگاه علمي – بين المللي آموزش يوگا شناخته شده است. پتنجلي مؤسس يوگاست که حدود قرن دوم قبل از ميلاد، مباني و مسائل مربوط به يوگا را مدون نموده است. فلسفه­ي نظري سانکيهه که يکي از مکاتب فلسفي هند است، اساس و پايه يوگا مي­باشد.

وينتي کاپيلا، فلسفه سانکيهه را پايه­ريزي کرد. يوگا در حقيقت، جلوه عملي اين فلسفه است. سانکيهه، فرضيه­هاي اثبات خدا را تجزيه و تحليل نموده، و آن را براي اثبات خدا ناکافي دانسته است و . . .

نيم نگاهي به معنويت در آيين يوگا عنوان کتابي است که حمزه شريفي دوست آن را به نگارش درآورده است و در آن به ماهيت يوگا و مراحل آن، اصطلاحات و مباني يوگا و نقد آن مي­پردازد. مؤلف در ابتدا به يوگا در ايران مي­پردازد و مي­گويد: يوگا امروزه در کشور ايران از فضاي کتابخانه و باشگاه­هاي ورزشي گذشته و به محيط کوچه و بازار و محيط کار و اماکن آموزشي و مدارس سر درآورده است. . .

با سيري گذرا در فضاي مجازي، روشن مي­شود که يوگا به زبان فارسي حجم بالايي را به خود اختصاص داده است؛ به گونه­اي که با جست و جوي ساده در اينترنت در مورد واژه يوگا، بيش از 530 هزار يافته و نتيجه در باب يوگا، فقط به فارسي پيدا مي­شود و بيش از 500 مطلب به زبان فارسي در سايت­ها و وبلاگ­ها يافت مي­گردد و . . .

امروزه آنچه در ايران از نظر عملي مورد تبليغ و آموزش قرار مي­گيرد را جايوگا و هاتايوگاست. نگارنده درباره­ي ماهيت يوگا و مراحل آن چنين مي­گويد: يوگا در بالاترين سطح به ادعاي آگاهي وحداني عارف اشاره دارد که در آن، فرد از من (نفس) خارج مي­شود و سرشت روحاني او شکوفا مي­گردد. فرايند يوگا را هشت مرحله شمرده­اند:

. 1 ياما: اعمال و رفتاري که عموم بايد انجام دهند.

2. نياما: اعمال و روش­هاي شخصي.

.3 آسانا: حرکات.

.4 پراناياما: کنترل نفس.

.5 پراتي­هارا: اعمال فکري و کنترل احساسات.

6 .دهارانا: تمرکز.

7 .ديانا: مدي تيشن.

8. سامادهي: خودشناسي و حقيقت.

در يوگا، انجام دادن سه مورد اول، مورد اهتمام همگاني است و با هدف سلامت جسمي و تفکر آگاهي ساز، بدان­ها عمل مي­شود. سه مرحله­ي آخر در يوگا، يوگاي دروني نام دارد. نگارنده در ادامه به برخي از اصطلاحات و مباني يوگا پرداخته و در بخش آخر به نقد آن مي پردازد و مي­گويد: برخلاف آنچه مدعيان يوگا مي­گويند، يوگا نه مکتبي روان محور است و نه مکتبي روح گرا، بلکه مسلکي است اساساً «تن محور»؛ چرا که اين مبنا را يوگا از آئين تنتره گرفته و بدنامي آئين تنتره از اين نظر چنان شهره است که مثل گرديده و بدون شک يکي از علل ناشناخته ماندن تنتره و عدم توجه محققين اديان هند به اين آئين، نگاه انحصاري مکتب تنتره به جسم و تن انسان و غرايز جنسي آن است. در يوگا از يک طرف عنوان گرديده که رسيدن به کمال و رستگاري فقط با بيداري کندالسيني امکان پذير است، از طرف ديگر، اعتراف کرده­اند که پيروان ديگر اديان هم ممکن است با انجام دادن مناسک عبادي دين خود، به بيداري کندالسيني دست يابند و اين رستگاري با اجراي دستورهاي خالصانه اديان ديگر هم محقق گردد. در يوگا همچون ديگر اديان و معنويت­هاي هنري، مفهوم تناسخ تبليغ مي­شود. تناسخ از آموزه­ هايي است که از منظر اديان الهي مردود است و در دين اسلام قائل به تناسخ، در حکم کافر قلمداد شده است.