آیا تمام نقدهای وارده بر معنویت گرایی جدید مبتنی بر ادیان اصولی و الهیات توحیدی است؟

آیا تمام نقدهای وارده بر معنویت گرایی جدید مبتنی بر ادیان اصولی و الهیات توحیدی است؟

پرسش:

آیا تمام نقدهای وارده بر معنویت گرایی جدید مبتنی بر ادیان اصولی و الهیات توحیدی است؟

پاسخ:

این­طور نیست. ما ناظر به رویکردهای متفاوت، نقدهای مختلفی را به جنبش­های نوپدید معنوی می­بینیم. در حوزه الهیات بعضی نقدها به جنبش­های نوپدید وارد است؛ از این جهت که برخی از این فرقه­ها مبارزه­های آشکاری را با ادیان اصولی دارند. برخی از فرقه­ها معتقدند که حقیقت تنها در پس تعالیم آنهاست و یا برخی فرقه­ها نفی آخرت را ابراز می­کنند و یا معتقد به برخی از مؤلفه­های باطل مثل تناسخ هستند. بنابراین به واسطه رویکرد الهیاتی و یا اسلامی برخی در داخل ایران این جنبش­ها را نقد می­کنند؛ اما به واسطه رویکرد اجتماعی، روان­شناسی، فلسفی، حقوقی و... هم این فرقه­ها نقد شده­اند.

حتی کسانی که دغدغه دینی و دین توحیدی ندارند، مبتنی بر دغدغه­های جامعه­شناختی این جنبش­ها را نقد می­کنند. برای مثال برخی از فرقه­ها به شدت جهان­گریز هستند و پیروان خود را به گوشه­گیری تشویق می­کنند. بسیاری از جامعه­شناسان مبتنی بر «فرایند اجتماعی­شدن» که از دلمشغولی­های جامعه­شناس است، چنین فرقه­های را رد می­کنند. همچنین برخی فرقه­ها قائل به خشونت طلبی و قانون ستیزی هستند. ما به واسطه رویکرد اجتماعی جدای از رویکرد الهیاتی می­توانیم آن را نقد کنیم همانطور که در برخی از کشورهای غربی این کار در حال انجام است.

برخی از روان­پزشکان جدای از دغدغه­های دینی و الهیاتی این فرقه­ها را نقد می­کنند از آن جهت که برخی از فرقه­ها دست به قتل و خودکشی می­زنند و یا در برخی از این گرایش­ها شستشوی مغزی و کنترل ذهنی به مثابه یک اشکال و نقد جدی همواره وجود دارد. از طرفی ما نقدهای فلسفی را نسبت به جنبش­ها داریم، چراکه برخی از فرقه­ها مروج عقاید آنارشیسمی و یا نیهیلیسمی هستند و یا برخی از این جنبش­ها به شدت تفکرگریزی را میان پیروان خود تبلیغ می­کنند.

از آنجایی که فرقه­ها کاملاً متفاوت هستند، نقدهایی که ناظر بر آنها رخ می­دهد نقدهای کاملاً الهیاتی نیست. برخی فکر می­کنند این یک دغدغه و یک جنگ الهیاتی است به این معنا که برخی از افراد دین و موقعیت مذهبی خود را در خطر می­بینند، از این رو این جنبش­ها را نقد می­کنند در حالی که اینگونه نیست. ما جامعه­شناسان، روان­شناسان و حتی فلاسفه­ای می­شناسیم که هیچ دغدغه دینی و معنوی ندارند؛ اما به این دلیل که برخی پدیده مخرب فرقه­ای و یا مبانی نظری مخرب آنها را می­بینند دست به نقد آنها می­زنند.

درمقام پاسخ به این سؤال که چه جریاناتی بیشتر در ایران طرفدار دارد؟باید گفت: میزان اقبال برخی به این جریان­ها بسیار متفاوت است؛ برخی از فرقه­ها متمسک به مؤلفه­های متافیزیکی می­شوند و یا در برخی از فرقه­ها بحث شریعت کمرنگ است و از آنجایی که شریعت به همراه تکلف است و روح مدرنیته­ای که در کالبد انسان معاصر دمیده شده است، این تکلف و این شریعت باوری را نمی­پذیرد باعث می­شود برخی افراد به این فرقه­ها روی بیاورند. تعداد جنبش­ها و فرقه­های معنوی در دنیا بسیار زیاد و به همان نسبت هدف هرکدام از پایه­گذاران این جریان­ها و فرقه­ها هم متفاوت است.

اما هدف مروجان جریان­های نوپدید معنوی در ایران بیشتر محدود به موضوع است، برخی از این فرقه­ها مبتنی بر برخی گرایش­های امپریالیسمی، فراماسونری و یا سیاست­زدگی به وجود آمدند. ما این منشأ را در داخل و هم خارج از ایران می­ببینیم؛ اما برخی از فرقه­ها کاملاً مبتنی بر خلأهای معنوی و یا مبتنی بر حس فطری معنویت­طلبی به وجود آمده­اند به این معنی که برخی جوانان ایرانی از یک­سو تمایل به معنویت دارند و از سویی انتقاداتی را به برخی گزاره­های معنوی وارد می­دانند و یا برخی از مسئولان فرهنگی و دینی ما به شبهات به خوبی پاسخ نمی­دهند و این مسائل باعث می­شود گرایش­های فرقه­سازی به وجود آید و یا تقویت شود.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

بررسی پیوند قناعت با دیگر فضایل اخلاقی و تبیین پیامدهای حاصل از آن با تأکید بر متون دینی

بررسی پیوند قناعت با دیگر فضایل اخلاقی و تبیین پیامدهای حاصل از آن با تأکید بر متون دینی

قناعت از‌جمله ویژگی‌های فرهنگی و از تعالیم و آموزه‌های قرآن و سنت است که پیوسته مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته است. اهمیت این فضیلت به ‌اندازه‌ای است که در قرآن از آن به‌عنوان «حیات طیبه» تعبیر شده و در سنت، عامل تأمین ‌کننده سعادت است؛ از ‌آنجایی ‌که درک این جایگاه و روی آوردن به آن، مستلزم آگاهی و کسب شناختی دقیق از فضایل مرتبط با قناعت و تبیین آثار آن است، پژوهش حاضر با مبنا قراردادن متون دینی و به‌کارگیری روش تحلیل محتوا، بررسی پیوند میان قناعت با دیگر فضایل اخلاقی و تبیین آثار و پیامدهای حاصل از آن را هدف خود قرار داده و از شرایط قناعت‌پیشگی نیز به منزله پیش‌درآمدی جهت ورود به این بحث، سخن به میان ‌آورده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، عزم، برخورداری از یقین و پذیرش سختی‌ها از مهم‌ترین ملزومات و شرایط قناعت‌پیشگی است. در رابطه با پیوند قناعت با دیگر فضایل نیز، نتایج پژوهش با ذکر شواهدی، بیانگر ارتباط قناعت با فضایل اخلاقی‌ای، چون زهد، شکر، صبر، توکل و رضا و تسلیم است؛ همچنین در این پژوهش، مهم‌ترین پیامدهای قناعت‌پیشگی در ذیل هشت عنوان مطرح شده است.
تأثیرپذیری سبک زندگی از تربیت و باورهای اسلامی با رویکرد جامعه‌شناختی

تأثیرپذیری سبک زندگی از تربیت و باورهای اسلامی با رویکرد جامعه‌شناختی

نوشتار حاضر به تأثیر‌پذیری سبک‌زندگی از تربیت و باورهای‌دینی می‌پردازد و بر رعایت رویکرد درون‌دینی و ارائه راهکارهای عملی و دینی تأکید دارد. پژوهش پیش‌رو، کیفی بوده و به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده ‌است. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی صورت گرفته و همچنین از منابع دیداری و شنیداری و وب‌گاه‌های مرتبط با این حوزه استفاده شده است.
مبانی انسان‌شناختی تربیت اخلاقی از دیدگاه ملا مهدی نراقی (قدس سره)

مبانی انسان‌شناختی تربیت اخلاقی از دیدگاه ملا مهدی نراقی (قدس سره)

تربيت اخلاقي فرآيند زمينه‌سازي و به‌كارگيري شيوه‌هايي براي شكوفا‌سازي، تقويت و ايجاد رفتارهاي اخلاقي و اصلاح آداب ضد اخلاقي در انسان است. هدف پژوهش حاضر، بررسی مبانی انسان‌شناختی تربیت اخلاقی از دیدگاه ملا مهدی نراقی (قدس سره) است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. نتایج بررسی آراء تربیتی علامه نراقی (قدس سره) بیانگر آن است که اساسی‌ترین مسئله در تربیت اخلاقی آدمی، شناخت مبانی انسان‌شناختی است؛ با معرفت به این مبانی است که می‌توان اهداف تربیتی را شناسایی کرد؛ اصول و بایدونبایدهای کلی تربیت را کشف نمود و مسیر تربیت اخلاقی را در جهت نیل به سعادت و حیات طیبه‌ای که سرشار از شفقت، مودت و آرامش روانی است، هموار ساخت.
تحلیل تبارشناختی از سیر تحول گفتمان‌های تربیتی

تحلیل تبارشناختی از سیر تحول گفتمان‌های تربیتی

حاصل پژوهش حاضر، تاکید بر این نکته است که مبتنی بر نوع نگاه تبارشناسانه فوکو در طول زمان در نظام‌های تربیتی نیز همچون سایر بخش‌های جامعه، سبک‌های خشن مجازات و تنبیه به مرور زمان جای خود را به اشکال بسیار نرم سازمان‌یافته نظارت و کنترل داده‌اند
Powered by TayaCMS