معرفی کتاب الهيات ليبرال

معرفی کتاب الهيات ليبرال

نویسنده کتاب الهيات ليبرال حمیدرضا مظاهري سيف است. این کتاب توسط موسسه فرهنگي بهداشت معنوي – عصر آگاهي، منتشر شده است. موضوعات این کتاب شامل: اسلام تجددگرا، معنویت منهای دین، عقلانیت شاخص تمایز دین با معنویت، عقلانیت بی یقین، تدین تعقلی و گریز از عقاید و عبادات، از لیبرالیسم الهیاتی تا تدین التقاطی...، است..

در مقدمه این کتاب می‌خوانیم: زندگي امروز انسان از رنج و ناکامي سرشار شده و براي کاهيدن و برطرف کردن آن، امیدوارکننده‌ترین راهي که بشر فراروي خود مي­بيند معنويت است؛ اما معنويت مشترک، لفظ حیرت‌زایی است که به‌سادگی نمي­توان از شمارش مصاديق آن برآمد؛ چه رسد به ارائه­ي تعريفي جامع و قانع‌کننده از آن. گذشته از اينکه سنت­هاي کهن و صورت­هاي نوپديد معنوي هرکدام راه و روشي پيش مي­نهند، در رابطه با نحوه­ي رجوع و استفاده از اين مسلک­هاي معنوي نيز ايده­هاي گوناگوني مطرح مي­شود؛ اما بزرگ­ترين مشکلي که بر سر راه معنویت‌گرایی پیش‌آمده، شباهت‌ها و تفاوت‌های شگفت‌انگیزی است که ميان مکاتب معنوي گوناگوني وجود دارد و نيز مدعيان دروغيني که حقيقت را به پرده­ي ابهام مي­کشند...

 این کتاب در پی آن است تا با بررسي انديشه­هاي مصطفي ملکيان به آسیب‌شناسی معرفت ديني در قلمرو معنويت بپردازد. هدف نگارنده بررسي تئوري عقلانيت و معنويت است که ابهام و بي يقيني را محور هم‌نشینی عقلانيت و معنويت معرفي کند. نویسنده بر این باور است که ملکيان دين اسلام را داراي سه قرائت اساسي از جمله اسلام بنيادگرا، سنت‌گرا و تجددگرا (ليبرال) مي­داند؛ و اسلام تجددگرا مدل مطلوب اوست که ویژگی‌های آن را به اين شرح اعلام مي­کند:

الف) عقل استدلال‌گر را نه‌فقط ابزار کشف و استخراج حقايق کتاب و سنت مي­داند، بلکه منبعي در کنار دو منبع کتاب و سنت مي­انگارد . . .

ب) بر روح پيام اسلام تأکید دارد، نه بر ظواهر آن.

ج) تدين را بيش و پيش از هر چیز در اخلاقي زيستن مي­بيند، آن هم اخلاقي اين جهاني، انسان گرايانه و احساساتي.

د) احکام شريعت و فقه را تغييرناپذير نمي­داند، بلکه بيشتر آنها را تخته بند زمان، مکان و اوضاع و احوال اجتماعي و فرهنگي جامعه­ي عرب چهارده قرن پيش مي­انگارد . . .

و) به تکثرگروي ديني قائل است.

ز) دين را برآورنده­ي نيازهاي دنيوي و اخروي مي­داند.

ط) معتقد نيست که با تأسیس حکومت ديني و ايجاد جامعه­ي ديني لزوماً رفاه مادي نيز حاصل مي­آيد و ..

ملکيان در راستاي ارائه معنويتي سازگار با مباني تمدن غرب و عقلانيت سکولار، رويکردي نتيجه نگرانه اختيار کرده و مي­گويد: «معنويت بنا به تلقي من نحوه­ي مواجهه­اي با جهان هستي است که در آن شخص روي هم رفته با رضايت باطن زندگي مي­کند و دستخوش اضطراب و دلهره و نوميدي نيست»؛ اما نگارنده مي­گويد: اين تعريف گذشته از اينکه رويکردي صرفاً پيامدگرايانه دارد و به محتواي معنويت چشم نمی‌گشاید، از نظر پيامدگروي نيز، تُنُک و تنگ دامنه است؛ زيرا اگر قرار باشد که معنويت را با نتايج و کارکردهايش تعريف کنيم دست‌کم تمام کارکردهايي که لويي پويمان براي اخلاق برمي­شمرد به‌نوعی قابل‌ذکر هستند؛ نگارنده در ادامه به سه تعريف دين از نظر ملکيان اشاره مي­کند؛ دين اول؛ ديني است که منابع دست اول و متون مقدس ارائه مي­دهند. دين دوم؛ فهم و تفسير عالمان از آن؛ و دين سوم؛ تحقق تاريخي و عملي دين و مجموعه افعال مؤمنان به آن دين است. ملکيان معتقد است که گوهر دين اول معنويت است. اما دين دو و سه را داراي گوهر معنوي نمي­داند. گذشته از اين ايشان دينداري و دین‌گرایی را طوري توضيح مي‌دهند، که کاملاً ماهيتي معنوي پيدا کرده و با تعريفي که از معنويت داشتند تطابق پيدا مي­کند.با توجه به اين توصيف از دين، حقيقت دين براي ايجاد احساس رضايت باطني و کاهش رنج­هاست؛ و اين دقيقاً از آغاز اقبال به دين، تدين و شکل‌گیری همان دين سوم است.

هراس ملکيان از تصريح بر نسبت واقعي که ميان دين و معنويت وجود دارد، به علت ناعقلاني انگاري دين است او و بسياري از روشنفکران دین‌گریز، دين را آغشته به تعبد کورکورانه و آلوده به تعصب مي­پندارد. ازاین‌رو مي­گويد: «بزرگ­ترين نقدي که بر طرز تفکر و نحوه­ي معيشت سنتي مي­توان داشت، اين است که تعبدي و طالب تسليم و تقليد و به همين جهت استدلال گريز و حتي استدلال ستيز است».

 نویسنده در اهميت ليبراليسم الهياتي مي­گويد: هرکدام از اديان و سنت­هاي کهن معنوي را داراي بهره­اي از حقيقت مي­داند و درصدد است تا در اين بهره­ها شريک شود و از آنها برخوردار گردد. ازاین‌رو به تکثرگروي ديني اقبال نشان مي­دهد تا از اين رهگذر باب گفتگو ميان اديان گشوده شده و حقيقت در ميان آنها جريان يابد و جابجا شود .به نظر ملکيان عقايدي که در اديان گوناگون مطرح مي­شود لايه­ي رويين و قشري براي آن گوهر معنوي است. مهم اين است که شخص با تلقي خاصي از عالم بتواند رنج­هاي خود را کاهش دهد. اين تلقي گاه با اعتقاد به خدا و گاهي بدون اعتقاد به خداوند ايجاد مي­شود .

ملکيان مي­کوشد تا با تأکید بر ليبراليسم الهياتي، عقلانيت و معنويت را با هم جمع کند؛ و در واقع دين را با چوب عقلانيت سکولار بتکاند تا قشر عقايد و عبادات از آن بريزد و لُب معنويت آن باقي بماند. او مي­گويد: اگر عقلانيت را «معيارهاي همگاني تعيين کنند، به گمان بنده هیچ‌یک از عقايد ديني عقلاني نيستند»؛ بنابراين نه عقايد با عقلانيتي عام سازگار مي­آيد و نه عبادات به‌عنوان تنها راه تحقق فضايل اخلاقي اثبات پذيرند. سرانجام حاصل جمع عقلانيت و معنويت، زدودن عقايد و عبادات از دين و واگذاردن معنويت به تجربه­ي سيال، متحول و ناپايدار ديني است .معنويت هم که بيرون از حوزه­ي عقلانيت عمومي و همگاني است به حوزه­ي شخصي افراد واگذار مي­شود. تأکید بر عقلانيت، به ماندن در تاريکي­هاي شک و ترديد تفسير مي­شود؛ و عجيب اينجاست که از اين ظلمات بي يقيني و ابهامات عقلانيت گريز، انتظار آرامش و اميد و شادماني مي­رود.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

معرفی کتاب جنبش‏های نوپدید دینی – معنوی (مجموعه مقالات)

معرفی کتاب جنبش‏های نوپدید دینی – معنوی (مجموعه مقالات)

کتاب جنبش‏های نوپدید دینی – معنوی(مجموعه مقالات) به اهتمام محمد حسین کیانی و توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است. این اثر شامل مجموعه مقالاتی است که در باب «جنبش‏های نوپدید دینی- معنوی» در شماره‌های مختلف فصلنامه مطالعات معنوی توسط متخصصان این حوزه نوشته و منتشر شده است.

پر بازدیدترین ها

معرفی کتاب انديشه‌هاي اوشو

معرفی کتاب انديشه‌هاي اوشو

اوشو عشق جنسي را مقدمه رسيدن به خدا مي‌داند از نظر او اين نوع عشق شروع حركت به سوي خداوند است. به اين صورت كه عشق ابتدا به صورت جنسي ظهور مي‌كند، سپس...
معرفی کتاب جنبش‏های نوپدید دینی – معنوی (مجموعه مقالات)

معرفی کتاب جنبش‏های نوپدید دینی – معنوی (مجموعه مقالات)

کتاب جنبش‏های نوپدید دینی – معنوی(مجموعه مقالات) به اهتمام محمد حسین کیانی و توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است. این اثر شامل مجموعه مقالاتی است که در باب «جنبش‏های نوپدید دینی- معنوی» در شماره‌های مختلف فصلنامه مطالعات معنوی توسط متخصصان این حوزه نوشته و منتشر شده است.
معرفی کتاب دریای ایمان

معرفی کتاب دریای ایمان

کیوپیت در کتاب خود در پی آن است تا نشان دهد که چگونه با وجود رشد دانش جدید، اعتقادات جزمی دیگر حاصلی ندارد و تفکر انتقادی عصر روشنگری، سرآغاز شالوده شکنی آن بوده است.
معرفی کتاب تجربه‌های عرفانی در ادیان

معرفی کتاب تجربه‌های عرفانی در ادیان

كتاب به بررسي تجربه عرفاني در سنت‌های معنوي بوميان قاره امريكا تايوييسم بوديسم و هندوييسم و مطالعه عرفان مسيحي يهودي و اسلامي...
جنبش‌های نوین دینی (محدودیت‌ها و امکانات)

جنبش‌های نوین دینی (محدودیت‌ها و امکانات)

ما در ایران با "بازگشت امر دینی" روبرو نیستیم و یا به قول دوستی، دین کی از جامعه ما رفت که حالا در شکل جنبش‌هایی جدید، ظهور مجددی داشته باشد؟
Powered by TayaCMS