سر مقاله

سر مقاله

مصطفی رضائی

انسان، از بدو تولد تا بلوغ جسمی و روحی خود پیوسته منش‎ها و الگو‎های منحصر به فرد خویش را به کار می‎بندد، برخی از این اعمال در نتیجه تأثیر رفتاری و ژنتیکی والدین او است و بعضی نیز برگرفته از پیوند او با محیط زندگی، اجتماع و منزلت فردی و جمعی او است. در این میان انسان که فطرتاً قدرت اختیار در او نهادینه شده، همیشه سعی در ارتقا، پیشرفت و تکامل دارد و این تکامل را در نوع پوشش، نحوه مصرف، نوع تکلّم، آداب معاشرت، تغذیه، تعاملات جمعی - هر چه که شکل و قالب یک زندگی متمدنانه از منظر فردیش تشکیل دهد – و...، دنبال می‎کند؛ همین امر موجب شد تا این‌گونه از منش‎ها جایگاه و خاستگاه خود را در مطالعات فرهنگی، جامعه‎شناسی و روان‎شناسی به خوبی نمایان سازد.

همه‏ی نظام‏های اجتماعی جهان به این درک و فهم دست یافته‏اند که مهم‏ترین راه نگه‏داشت و پویایی اجتماعی مورد نظرشان، از مسیر انسجام ملّی و همبستگی در سبک زندگی می‏گذرد؛ از این‎رو کارشناسان این حوزه با توجه به اهداف معین خود پایش سبک زندگی را مطرح کرده و درصدد رفع متغیرهای سبک زندگی از یک‎سو و هویت‌یابی افراد در جایگاه حقیقی و حقوقی خود از سوی دیگر، مبادرت ورزیدند تا در نتیجه این فرایند با قالبی متقن بارگذاری و از این طریق اعضا را در دست‏یابی به اهدافشان یاری نمایند.

در یک تعریف جامع، سبک زندگی را به مجموعه‎ای از الگوها، تعامل‎ها، نگرش‎ها و رفتارهای جمعی و فردی اشخاص در حوزه روابط محلی، منطقه‎ای و بین‎المللی توصیف و تعریف می‎کنند؛ هرچند قیود استفاده شده نزد صاحب‎نظران متغیر بیان شده است. تعریف مذکور با رویکرد دینی مؤلفه‌ای مازاد بر این قیود را در بر دارد و آن قید ترجیح در اعمال با بینش دینی است؛ بنابراین سبک زندگی دینی دو ویژگی اصلی دارد: نخست داشتن الگو و سبک؛ دوم اینکه در کنش‎ها نوعی ترجیح وجود دارد؛ به عبارتی، مردم بسیاری از رفتار‎ها را برحسب اجبار یا عادت انجام می‎دهند، اما بخشی از رفتار‎هایشان از سر انتخاب و ترجیح است. این انتخاب‎ها به باورها و سلیقه‎های افراد برمی‌گردد و درنتیجه باهم متناسب و مرتبط هستند این مناسبات یا الگو‎مندی همان سبک زندگی است؛ از این‌رو «سبک‎ زندگی دینی» سبکی است که الگو‎های مطرح در آن از ترجیحات دینی یا مبتنی بر مبانی دینی پدید آمده است.

دین جهان‎شمولی خود را با دو اصل کلیّت و دوام، -یعنی همگانی و همیشگی بودن- و کیفیت تعامل صحیح بشر با یکدیگر و نیز با زمان، زمین و سپهر را به‌خوبی بیان کرده است. آنچه دين حق بيان مي‏دارد، شامل خطوط کلی زندگي و زيربناهاي حيات انسان است؛ محورهاي اصلي دین بر اساس رابطه خاص انسان با جهان استوار است؛ رابطه‏اي كه در هيچ سرزميني با سرزمين ديگر متفاوت نيست؛ بنابراین آنچه از حضرت ختمی نبوت 9رسیده است که برای تمامی لوازم منزل خود شناسنامه ویژه و نام مخصوص قرار می‎داد از همین بینش دینی آن حضرت بود؛ پیام سبک زندگی دینی تنها گشودن راه زندگی متمدنانه و متدینانه بشر نیست، بلکه بازکردن راز مهرشده کیفیت زندگی هر چیزی است که از هستی سهمی دارد. از این‌رو، جامعیت دین در تمامی امور سبب شده تا آن را محور قرارداده و حول آن مسائل مرتبط با امور فردی و اجتماعی را استخراج کرده و به صورت مدون در اختیار همگان قرار دهیم. دو اصل کلی در کلام رهبری مبین مسائل یاد شده است: «نظام اسلامى‌اى كه امام در اين كشور تشكيل داد و به وجود آورد، عبارت از اين است كه شكل زندگى اين ملت، قالب و معناى اسلامى پيدا كند و جهت‌گیری در آن اسلامى باشد. اين نظام اسلامى داراى يك ماده اصلى بنام «ايمان به خدا و غيب» و نيز داراى يك قالب و صورت به‌نام «شريعت اسلامى» است. چنين نظامى كه با مايه ايمان و با صورت و قالب مقررات و شريعت اسلامى است، يك نظامِ اختصاصىِ استثنايىِ ناشناخته براى بشر مادّى است، اما این نظام توسط مسلمانانى که با اسلام و قرآن آشنا هستند، شناخته شده است و جز در صدر اسلام، در طول تاريخ وجود نداشته است و امروز هم جز در ايران اسلامى در هيچ جاى جهان وجود ندارد.»

فصلنامه علمی - تخصصی «سبک زندگی دینی» با محور قراردادن مبانی دینی در نظر دارد تا به نحو کاربردی آموزه‌های اسلامی را در زندگی اجتماعی – فردی اشخاص ارائه داده و برای نهادینه‌سازی آن گام بردارد؛ همچنین با تعیین موضوعات مورد نیاز جامعه به صورت مشخص مانند: مقوله ازدواج، فرزندآوری، شبکه‏های اجتماعی و ...، از منظر دین مبین اسلام در شمارگان مشخص، پیش‏روی خود قرار داده است؛ از این‎رو، به هر مسئله بنیادی و کاربردی که در راستای تحقق هدف مذکور بوده، اهتمام ویژه دارد و خواستار همکاری اندیشوران و محققان در حوزه امور دینی است.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

بررسی پیوند قناعت با دیگر فضایل اخلاقی و تبیین پیامدهای حاصل از آن با تأکید بر متون دینی

بررسی پیوند قناعت با دیگر فضایل اخلاقی و تبیین پیامدهای حاصل از آن با تأکید بر متون دینی

قناعت از‌جمله ویژگی‌های فرهنگی و از تعالیم و آموزه‌های قرآن و سنت است که پیوسته مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته است. اهمیت این فضیلت به ‌اندازه‌ای است که در قرآن از آن به‌عنوان «حیات طیبه» تعبیر شده و در سنت، عامل تأمین ‌کننده سعادت است؛ از ‌آنجایی ‌که درک این جایگاه و روی آوردن به آن، مستلزم آگاهی و کسب شناختی دقیق از فضایل مرتبط با قناعت و تبیین آثار آن است، پژوهش حاضر با مبنا قراردادن متون دینی و به‌کارگیری روش تحلیل محتوا، بررسی پیوند میان قناعت با دیگر فضایل اخلاقی و تبیین آثار و پیامدهای حاصل از آن را هدف خود قرار داده و از شرایط قناعت‌پیشگی نیز به منزله پیش‌درآمدی جهت ورود به این بحث، سخن به میان ‌آورده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، عزم، برخورداری از یقین و پذیرش سختی‌ها از مهم‌ترین ملزومات و شرایط قناعت‌پیشگی است. در رابطه با پیوند قناعت با دیگر فضایل نیز، نتایج پژوهش با ذکر شواهدی، بیانگر ارتباط قناعت با فضایل اخلاقی‌ای، چون زهد، شکر، صبر، توکل و رضا و تسلیم است؛ همچنین در این پژوهش، مهم‌ترین پیامدهای قناعت‌پیشگی در ذیل هشت عنوان مطرح شده است.
تأثیرپذیری سبک زندگی از تربیت و باورهای اسلامی با رویکرد جامعه‌شناختی

تأثیرپذیری سبک زندگی از تربیت و باورهای اسلامی با رویکرد جامعه‌شناختی

نوشتار حاضر به تأثیر‌پذیری سبک‌زندگی از تربیت و باورهای‌دینی می‌پردازد و بر رعایت رویکرد درون‌دینی و ارائه راهکارهای عملی و دینی تأکید دارد. پژوهش پیش‌رو، کیفی بوده و به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده ‌است. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی صورت گرفته و همچنین از منابع دیداری و شنیداری و وب‌گاه‌های مرتبط با این حوزه استفاده شده است.
مبانی انسان‌شناختی تربیت اخلاقی از دیدگاه ملا مهدی نراقی (قدس سره)

مبانی انسان‌شناختی تربیت اخلاقی از دیدگاه ملا مهدی نراقی (قدس سره)

تربيت اخلاقي فرآيند زمينه‌سازي و به‌كارگيري شيوه‌هايي براي شكوفا‌سازي، تقويت و ايجاد رفتارهاي اخلاقي و اصلاح آداب ضد اخلاقي در انسان است. هدف پژوهش حاضر، بررسی مبانی انسان‌شناختی تربیت اخلاقی از دیدگاه ملا مهدی نراقی (قدس سره) است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. نتایج بررسی آراء تربیتی علامه نراقی (قدس سره) بیانگر آن است که اساسی‌ترین مسئله در تربیت اخلاقی آدمی، شناخت مبانی انسان‌شناختی است؛ با معرفت به این مبانی است که می‌توان اهداف تربیتی را شناسایی کرد؛ اصول و بایدونبایدهای کلی تربیت را کشف نمود و مسیر تربیت اخلاقی را در جهت نیل به سعادت و حیات طیبه‌ای که سرشار از شفقت، مودت و آرامش روانی است، هموار ساخت.
تحلیل تبارشناختی از سیر تحول گفتمان‌های تربیتی

تحلیل تبارشناختی از سیر تحول گفتمان‌های تربیتی

حاصل پژوهش حاضر، تاکید بر این نکته است که مبتنی بر نوع نگاه تبارشناسانه فوکو در طول زمان در نظام‌های تربیتی نیز همچون سایر بخش‌های جامعه، سبک‌های خشن مجازات و تنبیه به مرور زمان جای خود را به اشکال بسیار نرم سازمان‌یافته نظارت و کنترل داده‌اند
Powered by TayaCMS